Thời cơ chín mùi

Đồng Nai đang đứng trước một bước ngoặt phát triển có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một địa phương. Câu chuyện lên thành phố trực thuộc Trung ương, nếu được hiện thực hóa, không chỉ là thay đổi về mô hình hành chính mà còn là sự xác lập một vị thế mới trong cấu trúc tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ. Từ nền tảng về diện tích, dân số, sức hút dân cư liên vùng đến năng lực công nghiệp và kết nối hạ tầng, Đồng Nai đang hội đủ điều kiện để chuyển từ vai trò một trung tâm công nghiệp mạnh sang vai trò một cực tăng trưởng mới có sức lan tỏa lớn hơn.

Theo ông Vũ Hồng Văn, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai, tỉnh có đủ điều kiện để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời phấn đấu trở thành một cực tăng trưởng để chung vai gánh vác nền kinh tế đất nước. Những con số về ngân sách càng củng cố cho lập luận này . Năm 2025, Chính phủ giao chỉ tiêu thu 70.000 tỷ đồng nhưng Đồng Nai đã vượt trên 100.000 tỷ đồng, thuộc nhóm tăng trưởng cao nhất cả nước. Năm 2026, Đồng Nai đặt mục tiêu thu 150.000 tỷ đồng để nộp ngân sách nhà nước. Đó không chỉ là kết quả tài khóa, mà còn phản ánh sức sản xuất, sức tiêu dùng và năng lực tạo ra giá trị gia tăng của nền kinh tế địa phương. Khi một địa phương đã có quy mô đủ lớn, tốc độ tăng trưởng đủ mạnh và dư địa phát triển còn rộng, việc nâng cấp mô hình quản trị để phù hợp với tầm vóc mới là yêu cầu tự nhiên của phát triển.

Ông Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh cũng cho rằng, sau sáp nhập, vùng Đông Nam Bộ còn 3 tỉnh, thành là TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Tây Ninh; khi liên kết lại, quy mô kinh tế vùng gần 3 triệu tỷ đồng, tạo nên một không gian phát triển “mạnh mẽ” cho cả khu vực. Đồng Nai sẽ trở thành một vùng đại đô thị mở rộng, tương tự các mô hình phát triển phổ biến trên thế giới, nơi các đô thị lõi liên kết với nhau để cùng tạo sức bật mới.

Liên kết tạo sức bật

Nếu phần “tĩnh” của Đồng Nai là quy mô, quỹ đất và nền tảng công nghiệp, thì phần “động” chính là hạ tầng và liên kết vùng. Đây là yếu tố khiến triển vọng Đồng Nai không chỉ dừng ở việc mở rộng địa giới đô thị, mà có thể thực sự tham gia vào quá trình tái cấu trúc không gian phát triển phía Nam.

Tại sự kiện “Đồng Nai – Đón vận hội mới, đón sóng vươn mình” vừa được tổ chức, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Property Guru Việt Nam, nhận định Đồng Nai đang hội tụ những điều kiện lý tưởng để bứt phá thành cực tăng trưởng mới của khu vực. Với diện tích hơn 12.000 km² và quy mô dân số 3,2 triệu người, địa phương có quỹ đất lớn, đủ sức đón những dự án quy mô quốc tế, trong khi mật độ dân số hiện chỉ bằng 1/7 so với TP Hồ Chí Minh. Theo ông Tuấn, nếu hạ tầng kết nối hoàn thiện, Đồng Nai hoàn toàn có thể trở thành điểm đến của làn sóng dịch chuyển cư dân từ đô thị trung tâm đang quá tải.

Lập luận này cho thấy tương lai của Đồng Nai không nằm ở sự cạnh tranh với TP Hồ Chí Minh, mà ở sự bổ trợ cho TP Hồ Chí Minh trong một cấu trúc phát triển mới. Các đô thị sân bay và đô thị ven sông tại Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch có thể trở thành những hạt nhân quan trọng của cấu trúc ấy. Khi đó, liên kết TP Hồ Chí Minh – Đồng Nai không còn đơn thuần là kết nối giao thông, mà sẽ là sự kết nối giữa trung tâm tài chính, dịch vụ với trung tâm công nghiệp, logistics, đô thị mới và không gian sống chất lượng cao.

Dưới góc nhìn đầu tư, theo ông David Jackson, Tổng giám đốc Avison Young Việt Nam, lợi thế đáng chú ý của Đồng Nai là nền đất cứng, phù hợp phát triển công nghiệp nặng, giúp giảm chi phí gia cố nền móng. Sân bay Long Thành là yếu tố có thể “thay đổi cuộc chơi”; cùng với cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu và cầu Cát Lái, hạ tầng kết nối của Đồng Nai sẽ được nâng lên đáng kể. Theo Avison Young, giá thuê đất công nghiệp tại Đồng Nai hiện dao động khoảng 220-240 USD/m²/kỳ hạn đối với các khu công nghiệp mới và 180-190 USD/m²/kỳ hạn đối với các khu hiện hữu. Đây là những minh chứng rất cụ thể cho thấy Đồng Nai không chỉ có tiềm năng trên bản vẽ quy hoạch, mà đã hiện diện trên bản đồ lựa chọn của dòng vốn sản xuất và logistics.

Tuy vậy, để trở thành cực tăng trưởng mới một cách bền vững, Đồng Nai không thể chỉ đi bằng tốc độ. Theo chuyên gia kinh tế, Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân, Đồng Nai cần chú trọng về quy hoạch đô thị ven sông, về môi trường, nước thải, rác thải và an ninh nguồn nước. Đồng Nai đang có một cơ hội hiếm có khi vừa nâng tầm đơn vị hành chính, vừa tái định vị vai trò trong mạng lưới phát triển vùng.

Việc liên kết với TP Hồ Chí Minh được thúc đẩy bằng hạ tầng chiến lược, bằng quy hoạch liên thông và bằng một tầm nhìn phát triển hiện đại, Đồng Nai có cơ sở để trở thành cực tăng trưởng mới của phía Nam. Khi đó, Đồng Nai không chỉ thúc đẩy kinh tế vùng phát triển mạnh mẽ mà còn góp phần chia sẻ áp lực và mở rộng không gian phát triển cho cả vùng Đông Nam Bộ.